9:52:55 - پنج‌شنبه 25 ژوئن 2020
تقلای بانک مرکزی رژیم جمهوری اسلامی برای جلوگیری از ابر تورم و ونزوئلایی شدن اقتصاد
کسری شدید بودجه و کاهش ارزش ریال در سال جاری باعث شده تا احتمال سقوط ارزش ریال و ونزوئلایی شدن اقتصاد جغرافیای ایران قوت بگیرد. دولت برای جلوگیری از این مسئله بر روی بازار بورس تمرکز کرده تا بتواند نقدینگی را جذب نموده و مانع این اتفاق شود. اما دولت و بانک مرکزی میدانند که […]

کسری شدید بودجه و کاهش ارزش ریال در سال جاری باعث شده تا احتمال سقوط ارزش ریال و ونزوئلایی شدن اقتصاد جغرافیای ایران قوت بگیرد. دولت برای جلوگیری از این مسئله بر روی بازار بورس تمرکز کرده تا بتواند نقدینگی را جذب نموده و مانع این اتفاق شود. اما دولت و بانک مرکزی میدانند که رشد شاخص بورس حباب بوده و هر لحظه احتمال ریزش آن وجود دارد که در صورت وقوع چنین مسئله ای به هیچ عنوان نمیتوان از وقوع یک ابر تورم نظیر آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد جلوگیری کرد. بنابراین دولت به دنبال راهی است تا در مرحله اول سقوط بورس را به تاخیر بیاندازد و در مرحله دوم به دنبال جذب نقدینگی از راه های دیگر باشد.

سهامی بیشترین تاثیر را از نرخ دلار می‌پذیرند که یا مواد اولیه خود را از خارج از کشور وارد می‌کنند یا در زمره صادرکنندگان قرار دارند. در برخی موارد نیز برخی از تولیدات در داخل کشور بر مبنای نرخ دلار قیمت‌گذاری می‌شود. در مجموع بخش عمده‌ای از شرکت‌های بورسی با افزایش نرخ ارز، برای افزایش درآمدها زمینه پیدا می‌کنند. ضریب همبستگی بین شاخص کل بورس تهران و نرخ دلار آزاد در سال جاری حدود 0.8 است. این بدین معنی است که با افزایش نرخ ارز و شاخص بورس در یک جهت حرکت میکنند. بنابراین یکی از دلایل بهبود شاخص بورس، افزایش قیمت دلار است که در موازات سیاست دولت برای جذب نقدینگی توسط بازار بورس است.

از سویی دیگر افزایش نرخ ارز این امکان را به دولت میدهد تا با تزریق ارز توسط بانک مرکزی در بازار، بتواند ریال و نقدینگی را در اقتصاد به میزان بیشتری کاهش دهد چراکه در صورت بالا بودن نرخ ارز، بانک مرکزی با فروش میزان کمتری ارز میتوان میزان بیشتری ریال خریداری نموده و نقدینگی را کنترل کند. در این راستا بانک مرکزی حدود 180 میلیون دلار آمریکا در طی روزهای 3 تا 5 تیر 1399 به بازار عرضه کرده است.

یکی دیگر از راه های کنترل نقدینگی کاهش سود بانکی است که باعث میشود نقدینگی به سمت خرید ارز و بورس روانه شود. این مسئله باعث کنترل چرخه سپرده گذاری-تسهیلات-سپرده گذاری شده و از فرایند خلق پول توسط سیستم بانکی جلوگیری میکند. بنابراین اخذ مالیات و یا کاهش سود سپرده های بانکی میتواند در سیاستهای آتی بانک مرکزی قرار گیرد.

یکی دیگر از سیاستهای فعلی بانک مرکزی استفاده از امکانات بانک مرکزی در کشور عراق، صادرات انرژی در مقابل طلا از ونزوئلا و طلبهای شرکت نفت در کشورهایی نظیر کره جنوبی است. عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی اعلام داشته که دولت در نظر دارد از منابع خود نزد کشور عراق برای خرید کالاهای اساسی استفاده نماید. این اقدام میتواند در کنترل تورم کالاهای اساسی نقش داشته و هزینه های دولت بابت یارانه این کالاها را کاهش دهد. دریافت طلا از ونزوئلا نیز میتواند به دولت این امکان را بدهد که با عرضه طلا در اقتصاد نقدینگی را تا حدودی کنترل کند.

اما تمام این تقلاها برای کنترل نقدینگی آثاری کوتاه مدت داشته و تنها میتواند وقوع ابر تورم را به تاخیر بیندازد نه اینکه راه حلی کامل و جامع برای این مشکل باشد. ریشه اصلی افزایش نقدینگی در کسری بودجه شدید دولت، رشد اقتصادی منفی، بی نظمی های مالی و عدم توانایی در فروش نفت است. بنابراین به نظر میرسد که وقوع یک ابر تورم در آینده ای نه چندان دور بسیار محتمل است و اقتصادی که بر لبه تیغ به حرکت خود ادامه میدهد مستعد سقوط با کوچکترین لغزشی است که سقوط ارزش بورس میتواند یکی از محتمل ترین گزینه ها باشد.

منبع:
GAMOH GAMOH GAMOH گاموح GAMOH GAMOH